Co czeka europejską edukację


Najważniejsze tematy podejmowane przez posłów Komisji Kultury i Edukacji Parlamentu Europejskiego w minionym roku szkolnym. Za nami początek roku szkolnego, przyjrzyjmy się więc bliżej pracom Komisji Kultury i Edukacji, w której zasiada również Grażyna Staniszewska, poza tym pracująca w komisji ds. Polityki Regionalnej.
Komisja Kultury i Edukacji Parlamentu Europejskiego ma uprawnienia w sześciu głównych obszarach tematycznych. Należą do nich: pogłębianie wiedzy oraz upowszechnianie kultury, ochrona i promowanie różnorodności kulturowej i językowej, zachowanie i ochrona dziedzictwa kulturalnego, wymiany kulturalnej i twórczości artystycznej; polityka edukacyjna Unii, w tym także europejskiego szkolnictwa wyższego, wspieranie systemu szkół europejskich i kształcenia ustawicznego; polityka audiowizualna oraz kulturalne i edukacyjne aspekty społeczeństwa informacyjnego; polityka dotycząca młodzieży oraz rozwój polityki w zakresie sportu, wypoczynku i rozrywki; polityka informacyjna i środki przekazu; współpraca z krajami trzecimi w obszarze sportu i edukacji oraz stosunki z właściwymi organizacjami i instytucjami międzynarodowymi.
Nowe programy edukacyjne na lata 2007 - 20023
25 października 2006 r. Parlament Europejski zatwierdził porozumienie osiągnięte z Radą w sprawie decyzji ustanawiających na lata 2007-2013 programy edukacyjne dotyczące kształcenia ustawicznego, promowania aktywnego obywatelstwa europejskiego i finansowania inicjatyw edukacyjnych wspierających zaangażowanie społeczne młodzieży. Tym samym utworzono nowy, zintegrowany program, który zastąpił wcześniejsze programy Socrates, Leonardo da Vinci, e-Learning i inne z nimi powiązane, które wygasły z końcem roku 2006. W skład programu „Uczenia się przez całe życie" wchodzą obecnie cztery programy szczegółowe:
Comenius - program działań w zakresie kształcenia ogólnego, przeznaczony dla szkół do poziomu końca szkoły średniej włącznie,
Erasmus - program działań w zakresie kształcenia i zaawansowanego szkolenia na poziomie szkolnictwa wyższego,
Leonardo da Vinci - program dotyczący wszystkich aspektów w zakresie kształcenia zawodowego i szkolenia,
Grundtvig - program kształcenia dorosłych.
Informacje na temat programu „Uczenia się przez całe życie" wraz z praktycznymi wskazówkami dotyczącymi aplikacji znaleźć można na stronach Fundacji Rozwoju Systemu Edukacji: http://www.frse.org.pl/
Program Młodzież w Działaniu na lata 2007- 2013 posłuży finansowaniu inicjatyw edukacyjnych odnoszących się do tematyki lokalnej, państwowej i europejskiej, wspierających zaangażowanie społeczne i polityczne młodzieży. W programie może uczestniczyć każdy młody człowiek bez względu na płeć, pochodzenie etniczne, status społeczny, sytuację materialną etc. Szczególny nacisk program kładzie na wyrównywanie szans, czyli zwiększenie udziału w życiu społecznym młodzieży, która ze względów społecznych, geograficznych, zdrowotnych lub ekonomicznych ma mniejsze możliwości uczestniczenia w życiu społecznym. Program wspiera młodzież i osoby pracujące z młodzieżą nie tylko poprzez finansowanie projektów, ale także poprzez udostępnianie informacji, organizowanie szkoleń oraz tworzenie możliwości przygotowywania nowych przedsięwzięć z partnerami w całej Europie i poza jej granicami. Informacje o programie Młodzież w Działaniu wraz z praktycznymi wskazówkami dotyczącymi aplikacji można znaleźć na portalu: http://www.mlodziez.org.pl/
To ważne i wartościowe programy
- Programy edukacyjne zatwierdzone w ubiegłym roku przez Parlament Europejski są ważne i wartościowe. Warto podkreślić, że choć edukacja nie jest objęta wspólną polityką europejską, przykłada się do niej na poziomie europejskim coraz większą wagę, czego wymiernym efektem jest rozwój programów w obszarze edukacji i kultury. Nowością w perspektywie budżetowej 2007-2013 jest Lifelong Learning - program kształcenia ustawicznego. Zastępuje on i rozwija dotychczas funkcjonujące programy Socrates, Leonardo da Vinci oraz e-Learning, które wygasły z końcem roku 2006. To dobry kierunek, z pewnością pozwoli na lepszą koordynację polityki edukacyjnej. Comenius, Erasmus, Leonardo da Vinci oraz Grundtvig będą teraz „podprogramami"w ramach programu kształcenia ustawicznego. Z wszystkich tych programów będą mogli korzystać Polacy - komentuje Grażyna Staniszewska.
Szczególną popularnością cieszy się od wielu lat program Erasmus. W 2007 roku przypada dwudziesta rocznica jego istnienia i przez ten czas stał się prawdziwą wizytówką Unii Europejskiej. Parlament Europejski postulował zwiększenie kwoty indywidualnych grantów Erasmusa, czyli stypendiów, które otrzymują uczestniczący w programie studenci. Parlamentarzyści proponowali podwyżkę z 210 euro w 2007 roku do 300 euro w 2013 roku. Niestety, z powodu redukcji unijnego budżetu, propozycja PE nie została przyjęta przez Radę. Granty pozostaną na poziomie 200 euro miesięcznie. - W moim przekonaniu kwota ta powinna zostać zwiększona. To jeden z najważniejszych programów edukacyjnych Unii. Jego celem jest m.in. wyrównywanie szans edukacyjnych. Nie możemy więc utrudniać udziału w programie studentom mniej zamożnym, pochodzącym z mniejszych miejscowości i terenów wiejskich. 200 euro miesięcznie, biorąc pod uwagę koszty utrzymania w krajach Europy Zachodniej, to naprawdę niewiele - mówi Grażyna Staniszewska.
Program MEDIA dla europejskiego kina
Unijny program MEDIA wspiera rozwój europejskiej kinematografii. Parlament Europejski w październiku ubiegłego roku zatwierdził na jego potrzeby 755 milionów euro z budżetu Unii Europejskiej na lata 2007- 2013. W 2007 roku jako dodatkowy element wspierający europejską kinematografię przyznana zostanie po raz pierwszy nagroda filmowa Parlamentu Europejskiego LUX. Wstępna selekcja będzie należała do krytyków filmowych. Wyłonionych zostanie trzech kandydatów do głównej nagrody. Który film zostanie zwycięzcą, w głosowaniu zadecydują posłowie. Laureat, zamiast czeku, otrzyma możliwość bezpłatnego wyposażenia swojego filmu w napisy w 23 językach oficjalnych Unii Europejskiej.
Wymiar europejski w programach szkolnych
Na początku ubiegłego roku szkolnego Parlament Europejski debatował w Strasburgu nad trzema ważnymi sprawozdaniami przyjętymi przez Komisję Kultury i Edukacji, dotyczącymi europejskiej karty mobilności, kluczowych kompetencji w uczeniu się przez całe życie oraz europejskiego wymiaru w programach nauczania. Przyjmując sprawozdanie dotyczące europejskiego wymiaru w edukacji, posłowie podkreślali, że programy szkolne powinny wspierać włączanie wymiaru europejskiego do procesu kształcenia. Eurodeputowani chcą uznania dwóch różnych aspektów wymiaru europejskiego.
Pierwszy z nich to wymiar informacyjny (wiadomości o Unii Europejskiej), drugi to wiedza o dziedzictwie kulturowym, historii Europy, a także znajomość języków obcych. Sprawozdanie kładzie także nacisk na promocję wielojęzyczności. PE wnioskuje, aby państwa członkowskie wspierały rozpowszechnianie wielojęzyczności za pomocą polityki polegającej na uczeniu się większej liczby języków niż nauczane obecnie oraz na wprowadzeniu do ich programów szkolnych nauczania co najmniej dwóch języków obcych już od bardzo wczesnego wieku.
Poseł Grażyna Staniszewska aktywnie wspierała prace nad sprawozdaniem. W trakcie debat w Komisji Kultury podkreślała, że niezwykle ważne jest to, aby Wspólnota mogła być po części odpowiedzialna za działania edukacyjne. - Mam bliski kontakt ze szkołami, nauczyciele często narzekają na brak aktualnych treści, na brak zainteresowania w dostarczaniu wiedzy do szkół - mówiła Grażyna Staniszewska, koordynator edukacyjnego, ogólnopolskiego programu Interkl@sa i była przewodniczą ca Sejmowej Komisji Edukacji i Młodzieży. Eurodeputowana zgłosiła do projektu sprawozdania poprawki, m.in. podkreślając znaczenie wykorzystania multimedialnych i internetowych zasobów edukacyjnych jako nowoczesnych środków dydaktycznych we wprowadzaniu wymiaru europejskiego do programu zajęć szkolnych. Zwracała też uwagę na problem związany z niedoborem aktualnych, wysokiej jakości i dostępnych we wszystkich językach UE materiałów edukacyjnych oraz informacyjnych ,a także postulowała stworzenie wielojęzycznego serwisu internetowego prezentującego najlepsze praktyki, udostępniającego pomoce dydaktyczne oraz będącego platformą wymiany doświadczeń. Ponadto poseł Staniszewska zwróciła uwagę na inicjatywy podejmowane w zakresie edukacji europejskiej przez organizacje pozarządowe, które w pierwotnej wersji raportu nie były uwzględnione.
Europejska karta jakości mobilności edukacyjnej
Dzięki istniejącym programom wymiany edukacyjnej znacznie wzrosła liczba osób przemieszczających się w celach zdobycia wykształcenia. Przyjmując sprawozdanie w sprawie „Europejskiej karty jakości na rzecz mobilności" eurodeputowani podkreślali, że mobilność zbliża obywateli i poprawia wzajemne zrozumienie, sprzyja solidarności, wymianie idei i lepszemu poznaniu różnych kultur tworzących Europę, przyczyniając się w ten sposób do większej spójności gospodarczej, społecznej i terytorialnej. Posłowie uważają, że mobilność przyczynia się do powstania europejskiej przestrzeni edukacji i kształcenia zawodowego, co wzmacnia całą Europę w zglobalizowanej gospodarce, której ważnymi elementami są wiedza, inteligencja i inwencja twórcza.
Dlatego intensyfikacja europejskiej mobilności i wymian w celach rozwoju edukacji i kształcenia oraz wydarzenia takie jak Europejski Rok Mobilności Pracowników (2006) odgrywają kluczową rolą w osiągnięciu celów lizbońskich na rzecz przekształcenia Europy w najbardziej innowacyjną i najbardziej konkurencyjną gospodarkę opartą na wiedzy do roku 2010. Proponowana karta na rzecz mobilności zawiera dziesięć praktycznych wskazówek obejmujących okres od wyjazdu na studia, czas pobytu i powrotu do kraju zamieszkania. Karta wymaga jasnego określenia zadań organizacji wysyłających i przyjmujących oraz informacji o odpowiednich systemach edukacyjnych i szkoleniowych. Karta ma charakter uniwersalny, ponieważ pokrywa wszelkie możliwe rodzaje mobilności w celach edukacyjnych i związanych z kształceniem zawodowym.
Europejska Karta Mobilności Zawodowej to dokument, który nie ma charakteru wiążącego aktu prawnego. Ma być wskazówką dla państw członkowskich. Przedstawiawytyczne mające zastosowanie w obszarze mobilności osób młodych lub dorosłych, podjętej w celach formalnej i nieformalnej nauki oraz rozwoju osobistego i zawodowego. Ma stanowić podstawowy dokument referencyjny. Chociaż w pierwszej kolejności Karta skupia się na mobilności w celach edukacyjnych, można przypuszczać, że wytyczne dotyczące jakości będą przydatne również dla innych rodzajów mobilności, np. mobilność w celu podjęcia pracy.
Kompetencje w uczeniu się przez całe życie
Chociaż idea kształcenia przez całe życie cieszy się coraz większym zainteresowaniem, potrzebne są programy na poziomie krajowym, które upowszechniałyby ten pomysł zwłaszcza wśród osób dorosłych. W przyjętym sprawozdaniu eurodeputowani podkreślają konieczność opracowania ram referencyjnych obejmujących kluczowe kompetencje, którymi powinien dysponować każdy Europejczyk, aby móc dostosować się do życia w warunkach nieustannych zmian na rynku pracy i w społeczeństwie opartym na wiedzy. Dokument ma charakter zalecenia dla państw członkowskich i nie rodzi żadnych konsekwencji finansowych dla UE. Kompetencje są tu zdefiniowane jako połączenie wiedzy, umiejętności i postaw. Kluczowe kompetencje to te, których wszystkie osoby potrzebują do samorealizacji i rozwoju osobistego, przyjmowania aktywnej postawy obywatelskiej, osiągania integracji społecznej i zatrudnienia. Na końcu wstępnej edukacji i szkolenia młodzi ludzie powinni posiadać kluczowe kompetencje w stopniu przygotowującym ich do dorosłego życia. Kompetencje te powinny być dalej rozwijane, utrzymywane i aktualizowane w toku uczenia się przez całe życie.
W dokumencie wyszczególniono 8 kluczowych kompetencji edukacyjnych:
porozumiewanie się w języku ojczystym,
porozumiewanie się w językach obcych,
kompetencje matematyczne i podstawowe kompetencje naukowo-techniczne,
kompetencje informatyczne,
zdolność uczenia się,
kompetencje interpersonalne, miedzykulturowe i społeczne oraz kompetencje obywatelskie,
przedsiębiorczość,
ekspresja kulturalna.
Europejskie Ramy Kwalifikacji
5 września 2006 roku Komisja Europejska przyjęła wniosek dotyczący ustanowienia europejskiego ramowego opisu kwalifikacji zawodowych w uczeniu się przez całe życie (European Qualifications Framework for Lifelong Learning - EQF). Celem EQF jest stworzenie nadrzędnych ram, które umożliwią porównywanie systemów kwalifikacji zawodowych na poziomie krajowym i sektorowym - w różnych państwach UE. Ramy EQF opracowano po szerokich konsultacjach z państwami członkowskimi, partnerami społecznymi i innymi zainteresowanymi stronami. W pracach Komisji Kultury Parlamentu Europejskiego nad projektem opinii w sprawie utworzenia EQF uczestniczyła poseł Grażyna Staniszewska, pełniąca funkcję sprawozdawcy cienia z ramienia grupy politycznej ALDE. Poseł Staniszewska zgłosiła do projektu opinii poprawki, podkreślając m.in. praktyczny wymiar proponowanych rozwiązań, które jej zdaniem powinny stworzyć możliwość porównywania, a co za tym idzie wzajemnego uznawania kwalifikacji obywateli UE.
Zasadniczym elementem europejskich ram kwalifikacji (EQF) jest system ośmiu poziomów odniesienia, opisujących to, co uczący się na danym poziomie wie, rozumie i potrafi - tj. wyniki nauczania - bez względu na to, w jakim systemie uczący się zdobył dany typ kwalifikacji. Poziomy odniesienia EQF oznaczają zatem inne rozłożenie akcentów w stosunku do podejścia tradycyjnego, które kładzie nacisk na wkład edukacyjny (czas trwania nauki, typ instytucji itp.). Przesunięcie nacisku na wyniki nauczania sprzyja lepszemu dopasowaniu do siebie potrzeb rynku pracy (jego zapotrzebowania na określoną wiedzę, umiejętności i kompetencje) i oferty edukacyjno-oświatowej. Ułatwia też uznanie kształcenia nieformalnego i incydentalnego, a także usprawnia przenoszenie zdobytych kwalifikacji między różnymi krajami i różnymi systemami edukacji i szkoleń. Jako narzędzie służące propagowaniu uczenia się przez całe życie, EQF obejmują także kształcenie ogólne, kształcenie dorosłych, kształcenie i szkolenie zawodowe, a także szkolnictwo wyższe. Wspomnianych osiem poziomów obejmuje cały zakres kwalifikacji, począwszy od tych otrzymywanych wraz z zakończeniem okresu obowiązku szkolnego, po kwalifikacje przyznawane na najwyższych szczeblach kształcenia akademickiego i zawodowego. Projekt zalecenia w sprawie EQF przewiduje, że państwa członkowskie uwzględnią swoje systemy kwalifikacji w systemie EQF (do 2009 r.). Informacje o EQF na stronie Komisji Europejskiej: http://ec.europa.eu/education/policies/educ/eqf/index_en.html
Współpraca z Kanadą i USA
W październiku 2006 roku Parlament Europejski przyjął umowy o współpracy między UE a rządami USA oraz Kanady w zakresie szkolnictwa wyższego oraz kształcenia i szkolenia zawodowego. Poseł-sprawozdawca Marie-Helene Descamps przedstawiając w Komisji Kultury obie umowy, podkreślała, że edukacja europejska ma szansę stać się punktem odniesienia dla innych. Zaznaczyła, że umowy są kontynuacją dotychczasowej, owocnej współpracy w zakresie edukacji. Jednocześnie obie umowy wprowadzają większą niż dotychczas liczbę programów wymian akademickich oraz transatlantyckich projektów edukacyjnych, również w obszarze kształcenia zawodowego.
W przypadku umowy z USA warto podkreślić znaczenie programu ATLANTIS (Actions for Transatlantic Links and Academic Networks in Training and Integrated Studies) oraz wprowadzenie dyplomów transatlantyckich. Z kolei w umowie z Kanadą dodatkowym komponentem są programy dla młodzieży. Sprawozdawcą-cieniem grupy politycznej ALDE w przypadku obu umów była poseł Grażyna Staniszewska.
Informacje na temat praktycznych aspektów programów współpracy w dziedzinie edukacji pomiędzy UE a USA oraz Kanadą dostępne są na stronie: http://ec.europa.eu/education/programmes/eu_others/index_en.html Podbeskidzie, Nasz Region w Europie 10/2007
Wiadomość pochodzi z portalu Interkl@sa.